Bear market: wat betekent een dalende beurs voor jou?

Een bear market, of berenmarkt, is een periode waarin een markt flink is gedaald. Meestal spreken beleggers van een bear market als een beursindex of andere markt minstens 20% onder een recente piek staat. Zo’n daling gaat vaak samen met onzekerheid en sombere verwachtingen over de economie.

De grens van 20% is een richtlijn, geen voorspelling. Ook als de beurs die grens bereikt, weet niemand of de koersen verder dalen, hoelang dat duurt of wanneer het herstel begint.

Wanneer is er sprake van een bear market?

Om te bepalen of een markt in een berenmarkt zit, vergelijk je de huidige stand met een eerdere hoge stand. Is de daling minstens 20%, dan wordt de periode meestal een bear market genoemd. De grens zegt niets over de oorzaak van de daling.

Een eenvoudig voorbeeld: een beursindex bereikt een stand van 1.000 punten en daalt daarna naar 800 punten. Dat is een daling van 20% ten opzichte van de piek. Zakt de index verder naar 700 punten, dan bedraagt de daling vanaf de piek 30%.

De term kan slaan op een brede aandelenmarkt, maar ook op een sector, een individueel aandeel of een andere markt. Een aandeel kan dus in een berenmarkt zitten terwijl de brede beurs minder sterk is gedaald. Daarom is het belangrijk te weten welke markt of index iemand bedoelt.

De beer is een beeld voor dalende koersen: als ezelsbruggetje wordt vaak gezegd dat een beer met zijn klauwen naar beneden slaat. Het tegenovergestelde beeld is een stier, die met zijn hoorns omhoog stoot.

Het verschil tussen een correctie en een berenmarkt

Een beurscorrectie is meestal een daling van ongeveer 10% tot minder dan 20% vanaf een recente piek. Bij een daling van minstens 20% spreken beleggers doorgaans van een berenmarkt. Beide begrippen beschrijven dus hoeveel een markt is gedaald, niet wat er daarna gebeurt.

Een correctie kan uitgroeien tot een berenmarkt, maar dat hoeft niet. Ook tijdens een berenmarkt kunnen koersen tijdelijk stijgen. Zo’n opleving betekent niet automatisch dat de hele markt zich blijvend herstelt.

De grens is niet hetzelfde als een beurskrach. Een krach verwijst vooral naar een zeer snelle, sterke daling. Een berenmarkt kan ontstaan door een krach, maar ook door een daling die zich geleidelijk voltrekt.

Waardoor ontstaat een bear market?

Een berenmarkt heeft meestal niet één duidelijke oorzaak. Beleggers passen hun verwachtingen aan als ze denken dat bedrijven minder winst gaan maken of dat de economische omstandigheden verslechteren. Daardoor kunnen zij minder voor aandelen willen betalen.

Factoren die kunnen meespelen zijn:

• Een zwakkere economie: als consumenten en bedrijven minder uitgeven, kunnen bedrijfswinsten onder druk komen te staan.
• Stijgende rente: lenen wordt duurder en toekomstige bedrijfswinsten kunnen voor beleggers minder waard worden.
• Hoge onzekerheid: bijvoorbeeld door een financiële crisis of een onverwachte gebeurtenis kunnen beleggers risico willen afbouwen.
• Hoge verwachtingen vooraf: als koersen sterk zijn opgelopen, kunnen tegenvallende resultaten tot forse dalingen leiden.

Negatief sentiment kan een daling versterken: als meer beleggers willen verkopen, kan de prijs verder onder druk komen. Andersom is een dalende beurs geen bewijs dat er een recessie komt. Beurskoersen reageren op verwachtingen, en die kunnen veranderen.

Hoelang duurt een bear market?

Dat verschilt per periode. Een berenmarkt kan relatief snel ontstaan en eindigen, maar kan ook lang aanhouden. Hoe diep de markt daalt en hoe snel die herstelt, is vooraf niet betrouwbaar te voorspellen.

Het begin en einde zijn achteraf makkelijker te zien dan op het moment zelf. Na een stijging kan de markt alsnog opnieuw dalen. Wie probeert precies op het laagste punt te kopen, loopt daardoor het risico te vroeg of juist pas na een deel van het herstel in te stappen.

Een herstel van de koers naar de oude piek hoeft niet samen te vallen met het einde van de berenmarkt. Een markt kan al een tijd stijgen terwijl ze nog onder het eerdere hoogtepunt staat.

Wat betekent een daling voor je beleggingen?

Stel dat je beleggingen op een bepaald moment €1.000 waard zijn en daarna 20% dalen. Dan blijft er €800 over. Om weer op €1.000 uit te komen, moet die €800 met 25% stijgen. Na een verlies is dus een grotere procentuele stijging nodig om de oude waarde te bereiken.

Zolang je niet verkoopt, is een koersverlies nog niet vastgelegd door verkoop. Dat betekent niet dat het verlies onbelangrijk is: de waarde van je beleggingen is wel degelijk lager en herstel is niet gegarandeerd.

Je persoonlijke resultaat kan afwijken van dat van een beursindex. Het hangt af van wat je bezit, wanneer je hebt gekocht en of je tussentijds geld hebt ingelegd of opgenomen. Ook dividend en kosten kunnen verschil maken.

Wat kun je doen tijdens een berenmarkt?

Een dalende beurs kan de neiging oproepen om direct te verkopen. Dat voorkomt mogelijk verdere verliezen, maar legt het verlies op dat moment ook vast. Herstelt de markt daarna, dan profiteer je over het verkochte deel niet mee zolang je buiten de markt blijft.

Deze vragen helpen om een beslissing te nemen die past bij jouw situatie:

• Wanneer heb je het geld nodig? Geld dat je binnenkort nodig hebt, heeft mogelijk weinig tijd om van een daling te herstellen.
• Kun je de schommelingen verdragen? Als een daling je nachtrust kost, kan je beleggingsrisico hoger zijn dan bij je past.
• Past je verdeling nog bij je plan? Door koersdalingen kan de verhouding tussen verschillende beleggingen veranderen.
• Wil je blijven inleggen? Regelmatig een bedrag beleggen spreidt je aankoopmomenten. Je koopt soms goedkoper, maar koersen kunnen ook verder dalen.

Bij lagere koersen krijg je voor hetzelfde bedrag meer stukken van dezelfde belegging. Dat maakt een aankoop niet automatisch verstandig: een lage koers kan verder dalen en een belegging kan waarde verliezen zonder snel te herstellen.

Je kunt ook besluiten om tijdelijk niets te veranderen. Dat voorkomt overhaaste keuzes, maar is geen garantie tegen verdere verliezen. Het nut van afwachten hangt onder meer af van je financiële situatie en wanneer je het geld nodig hebt.

Speculeren op verdere dalingen, bijvoorbeeld door short te gaan, brengt eigen risico’s mee. Stijgt de koers in plaats van te dalen, dan verlies je geld. Bij sommige vormen van short gaan kan het verlies zelfs groter zijn dan je oorspronkelijke inzet.

Veelgestelde vragen over een bear market

Wat betekent bearish?
Bearish betekent dat iemand verwacht dat een koers of markt zal dalen. Je kunt bearish zijn over één aandeel zonder dat je verwacht dat de hele beurs daalt.

Moet je verkopen als de beurs 20% is gedaald?
Nee, die grens is op zichzelf geen reden om te verkopen. Een keuze hangt onder meer af van wanneer je het geld nodig hebt, hoeveel risico je aankunt en of je oorspronkelijke plan nog past.

Is beleggen tijdens een berenmarkt verstandig?
Dat kan passen bij iemand die het geld langere tijd kan missen en koersschommelingen accepteert. Voor geld dat je op korte termijn nodig hebt, kan het risico op verdere daling te groot zijn.

Kan een berenmarkt samengaan met stijgende koersen?
Ja. Binnen een langere dalende periode kunnen koersen tijdelijk flink stijgen. Pas achteraf wordt duidelijk of zo’n stijging onderdeel was van een blijvend herstel.

De grens van 20% helpt om een bear market te herkennen, maar vertelt niet waar de bodem ligt. Baseer je keuzes daarom op je eigen geld en tijdshorizon, niet alleen op de naam die de markt op dat moment krijgt.