De FIRE-beweging: meer vrijheid met je geld

De FIRE-beweging bestaat uit mensen die financiële onafhankelijkheid nastreven, vaak om eerder te kunnen stoppen met werken. FIRE staat voor Financial Independence, Retire Early. Het idee is dat je minder uitgeeft dan je verdient en het verschil opbouwt als vermogen, zodat je later meer keuze hebt over hoe je je tijd besteedt.

Helemaal stoppen met werken is niet voor iedereen het doel. Voor sommige deelnemers draait FIRE vooral om minder werken, ander werk kiezen of een langere pauze kunnen nemen.

Hoe werkt de FIRE-beweging?

Binnen de FIRE-beweging bouw je vermogen op met het doel om op termijn minder afhankelijk te zijn van een salaris. Dat gebeurt meestal door te besparen, waar mogelijk meer te verdienen en geld voor langere tijd te beleggen.

Besparen werkt op twee manieren. Je houdt nu meer geld over om opzij te zetten. En als je ook later minder uitgeeft, heb je minder vermogen nodig om je levensstijl te betalen.

De beweging is overgewaaid uit de Verenigde Staten. Deelnemers delen ideeën en ervaringen, maar er is geen vaste organisatie met regels waaraan je moet voldoen. Je bepaalt zelf hoeveel je opzijzet en hoeveel vrijheid je wilt bereiken.

Hoeveel geld heb je nodig voor FIRE?

Dat hangt vooral af van je toekomstige uitgaven en van inkomsten die je later nog verwacht. Een bekende vuistregel binnen de FIRE-beweging is om je jaarlijkse uitgaven met 25 te vermenigvuldigen.

Geef je bijvoorbeeld ongeveer €30.000 per jaar uit, dan leidt die vuistregel tot een doelvermogen van €750.000. Dit bedrag is een startpunt voor je berekening, geen garantie dat het genoeg is.

De vermenigvuldiging met 25 komt voort uit de 4%-regel. Die gebruikt als uitgangspunt dat je in het eerste jaar ongeveer 4% van je vermogen opneemt. Daarna pas je de opname aan de inflatie aan. Je kunt daarbij ook een deel van je belegde vermogen verkopen. De regel betekent dus niet dat je elk jaar 4% rendement krijgt of dat je vermogen altijd intact blijft.

Voor wie heel vroeg stopt met werken, moet het vermogen mogelijk langer meegaan. Slechte beursjaren, vooral aan het begin van de periode waarin je geld opneemt, kunnen dan veel invloed hebben. Ook inflatie, belastingen en kosten maken verschil. Een lager opnamepercentage of ruimte om uitgaven aan te passen kan meer zekerheid geven, maar vraagt vaak om een groter vermogen.

Verschillende manieren om FIRE te bereiken

Niet iedereen in de FIRE-beweging maakt dezelfde keuzes. Deze benamingen kom je regelmatig tegen:

• Lean FIRE: je richt je op een relatief sober leven en hebt daardoor een lager doelvermogen nodig. Er is dan vaak minder ruimte voor onverwachte of hogere uitgaven.
• Fat FIRE: je bouwt een groter vermogen op om meer te kunnen besteden. Dat geeft meer ruimte, maar vraagt meestal ook om een langere opbouwperiode of een hoger inkomen.
• Barista FIRE: je vermogen betaalt een deel van je uitgaven en je vult de rest aan met werk. Je hoeft dan minder vermogen op te bouwen dan wanneer je helemaal stopt.
• Coast FIRE: je hebt genoeg opgebouwd om je vermogen naar verwachting verder te laten groeien tot je latere doel. In de tussentijd betaal je je uitgaven nog met inkomen. Of het plan slaagt, hangt onder meer af van het rendement.

Deze vormen lopen in de praktijk door elkaar. Je kunt bijvoorbeeld beginnen met het doel om minder te werken en later besluiten of je volledig wilt stoppen.

Een eigen FIRE-plan maken

Een plan begint niet met een willekeurig bedrag, maar met de vraag hoeveel vrijheid je wilt en wat je daarvoor nodig hebt. Met deze stappen maak je het concreet:

1. Bepaal je doel. Wil je helemaal stoppen, minder uren werken of vooral meer keuzevrijheid? Een ander doel leidt tot een andere berekening.
2. Breng inkomsten en uitgaven in kaart. Neem ook onregelmatige kosten mee, zoals onderhoud, verzekeringen en vakanties. Zo voorkom je dat je je jaaruitgaven te laag inschat.
3. Bereken je uitgangspositie. Zet je bezittingen en schulden op een rij. Maak apart zichtbaar welk vermogen je echt kunt gebruiken voor je dagelijkse uitgaven. Geld dat vastzit in je woning is niet zonder meer beschikbaar.
4. Maak een doelbedrag. Gebruik je verwachte jaaruitgaven en de 4%-regel als eerste indicatie. Reken ook uit wat er gebeurt als je meer uitgeeft of minder wilt opnemen.
5. Bepaal wat je kunt opbouwen. Bekijk welk deel van je inkomen je kunt missen zonder dat je noodzakelijke uitgaven of financiële buffer in gevaar komen.
6. Herzie je plan regelmatig. Je inkomen, huishouden en wensen kunnen veranderen. Pas je doel aan als je verwachte uitgaven of inkomsten veranderen.

Heb je schulden met een hoge rente of geen buffer voor onverwachte kosten? Dan kan het verstandig zijn om daar eerst aandacht aan te besteden voordat je geld voor lange tijd belegt.

FIRE in Nederland: belastingen en pensioen

Een Amerikaanse FIRE-berekening kun je niet zonder aanpassingen overnemen in Nederland. Belastingen op vermogen kunnen invloed hebben op hoeveel je beschikbaar houdt. Ook de regels en je persoonlijke situatie kunnen veranderen.

Daarnaast kunnen AOW en opgebouwd pensioen later inkomen opleveren. Daardoor hoef je mogelijk niet je hele leven hetzelfde bedrag uit je eigen vermogen op te nemen. Maak daarom onderscheid tussen de periode vóór en ná de start van die inkomsten. De bedragen die je ontvangt en de ingangsdata zijn persoonlijk.

Een pensioenpot is meestal niet vrij beschikbaar wanneer jij wilt stoppen met werken. Vermogen waarmee je de jaren daarvoor wilt overbruggen, moet je wel kunnen aanspreken. Voor een berekening die past bij jouw situatie kan een financieel adviseur helpen.

De voordelen en valkuilen van de FIRE-beweging

Een voordeel van FIRE is dat je bewust kijkt naar wat je geld voor je kan doen. Een groeiende financiële buffer en een lager uitgavenpatroon kunnen je meer ruimte geven bij keuzes over werk en vrije tijd.

Daar staat tegenover dat een hoog doelbedrag tijd kost. Wie heel veel opzij wil zetten, kan het gevoel krijgen dat er weinig ruimte overblijft om nu te leven. Een lager inkomen, hoge noodzakelijke kosten of zorgtaken kunnen het ook lastiger maken om veel vermogen op te bouwen.

Beleggen brengt risico mee: je inleg kan minder waard worden en rendement is niet zeker. Een plan dat alleen werkt als de beurs goed blijft presteren, is kwetsbaar. Denk daarom ook na over wat je doet als je beleggingen tegenvallen of je uitgaven stijgen.

Veelgestelde vragen over de FIRE-beweging

Moet je stoppen met werken als je FIRE bent?
Nee. Het doel kan ook zijn dat werken een keuze wordt. Je kunt blijven werken omdat je het leuk vindt of omdat je daarmee minder geld uit je vermogen hoeft op te nemen.

Hoe bereken je je FIRE-bedrag?
Tel je verwachte uitgaven voor een jaar op en vermenigvuldig die als eerste indicatie met 25. Kijk daarna of de uitkomst past bij je belastingen, andere inkomsten en de lengte van de periode waarin je van je vermogen wilt leven.

Is de FIRE-beweging alleen voor mensen met een hoog inkomen?
Nee. Wel maakt de ruimte tussen je inkomsten en noodzakelijke uitgaven veel verschil. Met weinig ruimte kan het opbouwen van een groot vermogen lang duren. Ook een kleiner doel, zoals minder afhankelijk worden van je salaris, kan waardevol zijn.

Hoe lang kun je leven van €100.000?
Dat hangt af van je uitgaven en andere inkomsten. Bij uitgaven van ongeveer €30.000 per jaar is €100.000 zonder rendement, belastingen of extra inkomsten na ongeveer drie jaar en vier maanden op. In de praktijk kunnen die factoren de uitkomst veranderen.

Begin met een doel dat bij je leven past en maak je berekening op basis van je eigen uitgaven. Zo gebruik je de ideeën van de FIRE-beweging zonder dat je een levensstijl hoeft over te nemen die niet bij je past.