Financieel onafhankelijk worden: hoeveel vermogen heb je nodig?

Je bent financieel onafhankelijk als je je uitgaven kunt betalen zonder dat je daarvoor hoeft te werken. Dat kan met spaargeld, beleggingen en andere inkomsten die je ook ontvangt als je stopt met werken. Hoeveel vermogen je nodig hebt, hangt vooral af van je uitgaven en de inkomsten waarop je later kunt rekenen.

Financiële onafhankelijkheid betekent niet dat je moet stoppen met werken. Het betekent dat je meer keuze hebt: je kunt bijvoorbeeld minder werken, ander werk doen of een langere pauze nemen.

Wanneer ben je financieel onafhankelijk?

Je bent volledig financieel onafhankelijk wanneer je beschikbare geld en inkomsten voldoende zijn om je leven langdurig te betalen. Je hoeft dus niet van een salaris afhankelijk te zijn. Dat kan ook als je ervoor kiest om te blijven werken.

Er zijn ook tussenstappen. Misschien kun je nog niet helemaal stoppen, maar wel een dag minder werken omdat je vermogen een deel van je uitgaven aanvult. Of je hebt genoeg geld achter de hand om tijdelijk zonder inkomen te kunnen. Dat geeft vrijheid, maar is nog niet hetzelfde als volledige financiële onafhankelijkheid.

De grens is persoonlijk. Wie weinig uitgeeft, heeft meestal minder vermogen nodig dan iemand met hoge uitgaven. Ook je leeftijd, gezinssituatie, gezondheid en toekomstige pensioeninkomsten spelen mee.

Hoeveel geld heb je nodig om financieel onafhankelijk te zijn?

Een bekende vuistregel is dat je ongeveer 25 keer je jaarlijkse uitgaven aan vrij beschikbaar vermogen nodig hebt. Die regel gaat uit van een eerste opname van ongeveer 4% van je vermogen per jaar. Het is een startpunt voor een berekening, geen garantie dat je geld altijd genoeg zal zijn.

Stel dat je ongeveer € 2.000 per maand uitgeeft. Dat is € 24.000 per jaar. Volgens de vuistregel kom je dan uit op ongeveer € 600.000 aan vermogen. Je neemt in dit voorbeeld in het eerste jaar € 24.000 op. Daarna kun je het opnamebedrag aanpassen aan stijgende prijzen, maar je vermogen kan ook in waarde dalen.

De uitkomst is geen persoonlijk eindbedrag. Belastingen en kosten kunnen je besteedbare bedrag verlagen. Ook kunnen je uitgaven veranderen, bijvoorbeeld door een verhuizing of hogere zorgkosten. En als je lange tijd van je vermogen wilt leven, kan een lagere eerste opname verstandiger zijn dan 4%.

Heb je later recht op AOW of pensioen? Dan hoeft je eigen vermogen vanaf dat moment mogelijk minder uit te keren. Je hebt wel genoeg vrij beschikbaar geld nodig om de jaren tot die inkomsten beginnen te overbruggen. Pensioenvermogen waar je nog niet bij kunt, kun je niet zomaar meetellen voor die eerste periode.

Bereken je eigen doelbedrag

Een bruikbaar doel begint bij wat je verwacht uit te geven, niet bij een willekeurig bedrag. Maak je berekening in deze stappen:

• Tel je jaarlijkse uitgaven op. Neem naast maandelijkse kosten ook vakanties, verzekeringen, onderhoud en andere onregelmatige uitgaven mee.
• Bedenk wat er verandert. Misschien dalen je woonlasten later, of wil je juist meer geld beschikbaar hebben voor reizen en vrije tijd.
• Breng toekomstige inkomsten in kaart. Denk aan AOW en opgebouwd pensioen. Noteer wanneer deze inkomsten naar verwachting ingaan en welk netto bedrag je kunt gebruiken.
• Bereken wat je zelf moet aanvullen. Trek toekomstige inkomsten af van de uitgaven in dezelfde periode. Maak een aparte berekening voor de jaren voordat die inkomsten beginnen.
• Test meerdere uitkomsten. Bereken wat er gebeurt bij hogere uitgaven, tegenvallende beleggingsresultaten of een langere periode zonder werk.

Gebruik hiervoor bedragen met dezelfde koopkracht. Als je toekomstige pensioeninkomsten in bedragen van nu bekijkt, doe dat dan ook voor je toekomstige uitgaven. Zo voorkom je dat prijsstijgingen de vergelijking vertekenen.

Zo bouw je vermogen op voor financiële onafhankelijkheid

Het verschil tussen je inkomsten en uitgaven bepaalt hoeveel je opzij kunt zetten. Je kunt dat verschil vergroten door meer te verdienen, minder uit te geven of beide. Kies vooral aanpassingen die je lang kunt volhouden. Als je jezelf jarenlang alles ontzegt, wordt het plan moeilijker om vol te houden.

Een geldbuffer helpt om onverwachte rekeningen op te vangen zonder beleggingen op een ongunstig moment te verkopen. Hoe groot die buffer moet zijn, hangt onder meer af van de zekerheid van je inkomen en de kosten die je kunt verwachten.

Voor geld dat je lange tijd niet nodig hebt, kunnen beleggingen bijdragen aan vermogensgroei. Beleggen brengt wel risico mee: de waarde kan dalen en je kunt een deel van je inleg verliezen. Spreiding over veel beleggingen vermindert de afhankelijkheid van één bedrijf of markt, maar voorkomt geen verlies.

Geld op een pensioenrekening kan fiscale voordelen bieden als je aan de voorwaarden voldoet. Daar staat tegenover dat het geld voor je pensioen bedoeld is en niet op elk gewenst moment beschikbaar is. Voor een plan om eerder onafhankelijk te worden is daarom ook vermogen buiten zo’n rekening nodig.

De grootste onzekerheden in je berekening

Rendement komt niet netjes in gelijke bedragen binnen. Vooral koersdalingen aan het begin van de periode waarin je van je vermogen leeft, kunnen zwaar wegen. Als je dan beleggingen verkoopt voor je uitgaven, blijft er minder over om van een later herstel te profiteren.

Ook inflatie maakt verschil: met hetzelfde bedrag kun je bij stijgende prijzen minder kopen. Een plan dat alleen uitgaat van je uitgaven van vandaag kan daardoor te krap zijn. Denk daarnaast aan belasting, beleggingskosten en grotere uitgaven die niet elk jaar terugkomen.

Een flexibel plan is vaak sterker dan een plan met één vast eindbedrag. Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat je na een slecht beursjaar tijdelijk minder uitgeeft of wat langer blijft werken. Zo hoef je niet te vertrouwen op één gunstig scenario.

Financieel onafhankelijk zijn van je partner

Als je samenwoont, kun je als huishouden genoeg vermogen hebben terwijl je persoonlijk afhankelijk blijft van je partner. Financiële onafhankelijkheid binnen een relatie gaat ook over toegang tot geld, eigen inkomsten en duidelijke afspraken over gezamenlijke bezittingen.

Breng in kaart welke rekeningen en beleggingen van jou zijn en welke jullie delen. Bespreek ook hoe jullie uitgaven en vermogensopbouw verdelen, zeker als één van jullie minder werkt voor de zorg voor kinderen of het huishouden. Afspraken over pensioen en bezittingen kunnen verschil maken bij een relatiebreuk of overlijden.

Wat juridisch van wie is, hangt af van jullie situatie en eventuele afspraken. Een samenlevingscontract, huwelijk of geregistreerd partnerschap kan daarin verschil maken. Bij ingewikkelde vragen kan een notaris of financieel adviseur helpen.

Veelgestelde vragen over financieel onafhankelijk zijn

Op welke leeftijd kun je financieel onafhankelijk worden?
Daar staat geen vaste leeftijd voor. Het hangt af van wat je opzij kunt zetten, hoeveel je uitgeeft, je beleggingsresultaten en andere inkomsten. Een plan met verschillende scenario’s geeft meer houvast dan één voorspelde leeftijd.

Moet je rijk zijn om financieel onafhankelijk te worden?
Je hebt genoeg middelen nodig om je eigen uitgaven te betalen, maar er is geen bedrag dat voor iedereen geldt. Lagere uitgaven kunnen het benodigde vermogen verlagen. Tegelijk is vermogen opbouwen niet voor iedereen even eenvoudig, bijvoorbeeld bij een laag of wisselend inkomen.

Moet je stoppen met werken als je financieel onafhankelijk bent?
Nee. Je kunt blijven werken omdat je dat prettig vindt, minder uren maken of tijdelijk stoppen. Extra arbeidsinkomen kan ook helpen om minder uit je vermogen te hoeven opnemen.

Is een eigen woning onderdeel van je vermogen?
De overwaarde telt mee voor je totale vermogen, maar je kunt die niet direct uitgeven zolang het geld in de woning vastzit. Reken er voor je dagelijkse uitgaven pas mee als je een concreet plan hebt om dat geld beschikbaar te maken, bijvoorbeeld door de woning te verkopen.

Begin met je jaarlijkse uitgaven en zet daarnaast welke inkomsten je later verwacht. Zo zie je welk bedrag je vermogen moet aanvullen en voor welke jaren je vrij beschikbaar geld nodig hebt.