Risico van een ETF: welke gevaren loop je als belegger?
Het risico van een ETF is dat je belegging in waarde daalt en je een deel van je inleg kunt verliezen. Het grootste risico is meestal marktrisico: als de beleggingen in de ETF minder waard worden, daalt de ETF mee. Spreiding helpt tegen problemen bij afzonderlijke bedrijven, maar voorkomt geen algemene beursdaling.
Hoeveel risico je loopt, hangt af van wat er in de ETF zit en wanneer je het geld nodig hebt. Ook wisselkoersen, verhandelbaarheid en de manier waarop het fonds is opgebouwd spelen een rol.
Marktrisico: ook een gespreide ETF kan dalen
Een ETF volgt meestal een index met bijvoorbeeld aandelen of obligaties. Daalt die markt, dan daalt de waarde van de ETF doorgaans mee. Dat kan gebeuren door een economische terugval, stijgende rente of politieke onzekerheid.
Bij een brede aandelen-ETF merk je misschien weinig van problemen bij één bedrijf. Maar als veel aandelen tegelijk dalen, beschermt spreiding je niet tegen die algemene daling. Een ETF is daarom geen alternatief voor spaargeld dat je op een vast moment nodig hebt.
Koersen kunnen tussentijds sterk bewegen. Ook als je lang belegt, is herstel na een daling niet gegarandeerd. Moet je verkopen terwijl de koers laag staat, dan wordt een tijdelijk verlies een daadwerkelijk verlies.
Het risico van een ETF hangt af van de inhoud
Niet elke ETF spreidt even breed. Een fonds dat één sector, land of thema volgt, is gevoeliger voor problemen in dat deel van de markt. Gaat het slecht met die sector, dan kunnen veel beleggingen in de ETF tegelijk dalen.
Ook een ETF met veel bedrijven kan geconcentreerd zijn. Als een paar grote bedrijven een zwaar gewicht hebben, beïnvloeden hun koersbewegingen het fonds sterk. Het aantal beleggingen vertelt dus niet het hele verhaal. De verdeling over bedrijven, sectoren en landen is minstens zo nuttig om te bekijken.
Bij een ETF met obligaties spelen andere risico’s mee. Als de marktrente stijgt, daalt meestal de waarde van bestaande obligaties. Daarnaast kunnen bedrijven of overheden moeite krijgen om rente of schulden terug te betalen. De gevoeligheid voor die risico’s verschilt per fonds.
Valutarisico bij buitenlandse beleggingen
Een ETF met buitenlandse beleggingen kan je blootstellen aan wisselkoersen. Wordt een buitenlandse munt minder waard ten opzichte van de euro, dan kan je rendement in euro’s dalen. Dat geldt ook als de beleggingen zelf in hun eigen munt stijgen. Een sterkere buitenlandse munt kan juist gunstig uitpakken.
De munt waarin je een ETF op de beurs koopt, bepaalt niet op zichzelf hoeveel valutarisico je loopt. Een ETF die in euro’s wordt verhandeld, kan bijvoorbeeld nog steeds Amerikaanse aandelen bevatten en daardoor gevoelig zijn voor de dollar.
Sommige ETF’s dekken wisselkoersrisico af. Die afdekking heeft kosten en werkt niet altijd volledig. Ze neemt ook het risico weg dat een gunstige wisselkoersbeweging een deel van je rendement verhoogt.
Liquiditeitsrisico en het verschil tussen koop- en verkoopprijs
Een ETF is tijdens beursuren verhandelbaar, maar dat betekent niet dat kopen en verkopen altijd tegen een gunstige prijs lukt. Er zit meestal een verschil tussen de prijs die kopers bieden en de prijs die verkopers vragen. Dat verschil heet de spread.
Bij onrust op de markt of moeilijk verhandelbare beleggingen kan de spread groter worden. Je betaalt dan mogelijk meer bij aankoop of ontvangt minder bij verkoop. Ook de verhandelbaarheid van de beleggingen ín de ETF speelt mee. Het aantal verhandelde ETF-stukken vertelt daarom niet alles over de liquiditeit.
Met een limietorder geef je de hoogste prijs op die je wilt betalen of de laagste prijs die je wilt ontvangen. Zo voorkom je een transactie tegen een voor jou ongunstige prijs. De keerzijde is dat je order mogelijk niet wordt uitgevoerd.
Risico van de fondsstructuur
Niet iedere ETF volgt een index op dezelfde manier. Een fysieke ETF koopt de beleggingen uit de index geheel of gedeeltelijk. Een synthetische ETF gebruikt doorgaans een afspraak met een financiële tegenpartij om het indexrendement te volgen.
Bij een synthetische ETF bestaat daardoor tegenpartijrisico: de andere partij komt haar afspraken mogelijk niet na. Onderpand kan het mogelijke verlies beperken, maar neemt het risico niet altijd volledig weg.
Een fysieke ETF kan beleggingen uitlenen om extra opbrengsten te verdienen. Ook daarbij ontstaat een risico als de lener niet kan terugleveren. Informatie over onderpand en het beleid voor uitlenen staat in de fondsdocumenten.
De beleggingen van een fonds zijn doorgaans afgescheiden van het vermogen van de aanbieder. Een faillissement van de aanbieder betekent daardoor niet automatisch dat de fondsbeleggingen verloren zijn. Dat beschermt je niet tegen koersdalingen en sluit problemen bij de afwikkeling niet uit.
Afwijking van de index en kosten
Een ETF volgt zijn index niet altijd precies. Kosten, verschillen in de samenstelling en de verwerking van dividend kunnen ervoor zorgen dat het rendement afwijkt. Die afwijking kan groter of kleiner zijn, afhankelijk van het fonds en de gevolgde markt.
Kosten zijn geen onverwachte beursdaling, maar ze drukken wel op je resultaat. Naast de kosten binnen het fonds kun je bij je broker transactiekosten betalen. Ook de spread werkt door in de prijs waarvoor je koopt en verkoopt.
Zo beperk je het risico van een ETF
Je kunt risico niet uitschakelen, maar wel voorkomen dat je meer neemt dan bij je situatie past:
- Gebruik geld dat je kunt missen. Heb je het op korte termijn nodig, dan kan een koersdaling je dwingen met verlies te verkopen.
- Bekijk de inhoud van het fonds. Let op zware posities in één bedrijf, sector of land, niet alleen op het aantal beleggingen.
- Lees het essentiële-informatiedocument. Daarin vind je onder meer de risico-indicator, kosten en een beschrijving van het product. De indicator vat risico samen, maar voorspelt geen toekomstig verlies.
- Let op de fondsstructuur. Bij een synthetische ETF en bij het uitlenen van beleggingen spelen risico’s rond de tegenpartij.
- Denk vooraf na over een daling. Verkoop uit paniek kan een verlies vastleggen. Bepaal daarom welk verlies je financieel en emotioneel kunt dragen.
Veelgestelde vragen over ETF-risico
Kun je je hele inleg in een ETF verliezen?
Ja, verlies van de volledige inleg is mogelijk. Hoe waarschijnlijk dat is, hangt af van de inhoud en opzet van het fonds. Bij een breed gespreide ETF moeten veel onderliggende beleggingen vrijwel waardeloos worden voordat de gehele fondswaarde verdwijnt. Een geconcentreerde of complexe ETF kan andere risico’s hebben.
Valt een ETF onder het depositogarantiestelsel?
Nee, een ETF is een belegging en geen banktegoed. Het depositogarantiestelsel vergoedt geen verlies door een dalende ETF-koers. Voor geld op een bankrekening gelden andere regels dan voor beleggingen.
Is een ETF met veel beleggingen altijd veilig?
Nee. Veel beleggingen kunnen het risico van één bedrijf verkleinen, maar de hele markt kan nog steeds dalen. Ook kan een fonds sterk leunen op een beperkt aantal grote bedrijven of op één sector.
Een brede ETF kan afzonderlijke risico’s spreiden, maar laat het marktrisico bestaan. Kijk daarom niet alleen naar de naam van het fonds, maar vooral naar de beleggingen die de waarde ervan bepalen.
Bitcoin Circuit: hoe werkt automatisch handelen en wat zijn de risico’s?
Cold wallet: zo bewaar je de toegang tot je crypto offline
Verasity coin (VRA): werking, koers en risico’s