Certificaten van aandelen: rechten, werking en risico’s

Certificaten van aandelen geven je meestal recht op de financiële opbrengsten van aandelen, zoals dividend en waardestijging, maar niet op het stemrecht. Een stichting administratiekantoor (STAK) houdt de aandelen en oefent meestal het stemrecht uit. Als certificaathouder heb je een recht tegenover die stichting.

Voor een belegger zit het verschil dus vooral in de zeggenschap. Je kunt financieel meedelen in een onderneming, terwijl iemand anders namens de aandelen stemt.

Hoe werken certificaten van aandelen?

Bij certificering worden de financiële belangen en de zeggenschap over aandelen van elkaar gescheiden. De aandelen komen op naam van een STAK te staan. De stichting geeft daar certificaten tegenover uit aan de mensen die financieel belang hebben bij de aandelen.

De STAK is de juridische aandeelhouder. Jij bent als certificaathouder geen directe aandeelhouder, maar hebt een vorderingsrecht op de stichting. Welke rechten en verplichtingen daarbij horen, staat onder meer in de administratievoorwaarden van de STAK.

Keert de onderneming dividend uit op de aandelen, dan ontvangt de stichting dat als aandeelhouder. De STAK betaalt de opbrengst vervolgens aan de certificaathouders volgens de voorwaarden. Ook een verandering in de waarde van het aandeel kan doorwerken in de waarde van het certificaat.

Welke rechten heb je als certificaathouder?

Een certificaat geeft je doorgaans recht op de financiële opbrengsten die bij het onderliggende aandeel horen. Dat betekent niet dat je automatisch dezelfde rechten hebt als een aandeelhouder. Let vooral op deze verschillen:

  • Dividend: je hebt volgens de voorwaarden meestal recht op doorbetaling van dividend dat de STAK op de aandelen ontvangt. Dividend is niet gegarandeerd.
  • Waardeverandering: stijgt of daalt de waarde van de onderneming, dan kan de waarde van je certificaat meebewegen. De verkoopprijs kan daar wel van afwijken.
  • Stemrecht: dit ligt meestal bij de STAK. Het bestuur van de stichting bepaalt dan hoe op de aandelen wordt gestemd.
  • Vergaderrecht: soms mag je als certificaathouder de aandeelhoudersvergadering bijwonen en daar het woord voeren. Of dat zo is, hangt onder meer af van de soort vennootschap, de statuten en de omstandigheden waarin het certificaat is uitgegeven.

Een STAK kan in bepaalde gevallen een stemvolmacht geven. Daarmee mag een certificaathouder onder voorwaarden zelf stemmen. Zo’n volmacht is niet standaard aan ieder certificaat verbonden.

Het verschil tussen een aandeel en een certificaat

Met een gewoon aandeel ben je rechtstreeks aandeelhouder. De rechten die bij dat aandeel horen, staan in de wet en in de statuten van de onderneming. Bij een certificaat staat de STAK als aandeelhouder tussen jou en de onderneming.

Ook een stemrechtloos aandeel is niet hetzelfde als een certificaat. Bij een stemrechtloos aandeel ben je rechtstreeks aandeelhouder, maar heeft dat aandeel geen stemrecht. Bij een certificaat houdt de STAK het aandeel en heb jij een recht tegenover de stichting.

Dit verschil is vooral van belang als je invloed wilt uitoefenen. Een certificaat kan financieel aantrekkelijk zijn, maar past minder goed bij je als je zelf wilt kunnen stemmen over besluiten van de onderneming.

Waarom worden aandelen gecertificeerd?

Een onderneming of aandeelhouder kan certificering gebruiken om de zeggenschap bij een beperkte groep te houden en anderen toch financieel te laten deelnemen. De afspraken daarover worden vastgelegd bij het opzetten van de structuur.

Een familiebedrijf kan bijvoorbeeld certificaten aan familieleden geven, terwijl de STAK de stemrechten uitoefent. Ook kunnen medewerkers certificaten krijgen, zodat zij delen in de financiële ontwikkeling van hun werkgever zonder direct aandeelhouder te worden.

Certificering komt ook voor bij ondernemingen waarvan de certificaten verhandelbaar zijn. Voor de onderneming kan de structuur zorgen voor meer continuïteit in de zeggenschap. Voor de certificaathouder betekent dezelfde structuur dat de eigen invloed op besluiten meestal kleiner is.

Certificaten kopen, verkopen en waarderen

Sommige certificaten zijn via de beurs of een ander handelsplatform te koop en te verkopen. Andere zijn niet openbaar verhandelbaar. Bij die certificaten kunnen de voorwaarden bepalen aan wie je ze mag overdragen of welke toestemming daarvoor nodig is.

De waarde hangt samen met de onderliggende aandelen en de rechten die het certificaat geeft. Een beurskoers laat zien tegen welke prijs kopers en verkopers op dat moment handelen. Bij een niet-beursgenoteerd certificaat is de waarde minder eenvoudig vast te stellen en kan een waardering nodig zijn.

Een goede verwachte opbrengst betekent niet dat je je certificaat snel kunt verkopen. Als er weinig kopers zijn, kan een verkoop langer duren of een lagere prijs opleveren dan je had verwacht.

De belangrijkste nadelen en aandachtspunten

Het grootste nadeel is het gebrek aan directe zeggenschap. Het bestuur van de STAK stemt meestal namens de aandelen, ook als jij een andere voorkeur hebt. Hoe dat bestuur wordt benoemd en welke belangen het moet meewegen, kan daarom veel uitmaken.

Daarnaast kan je certificaat minder makkelijk te verkopen zijn dan een gewoon beursgenoteerd aandeel. Dat geldt vooral als de handel beperkt is of als de voorwaarden overdracht aan anderen beperken. Ook kan de STAK kosten maken die volgens de voorwaarden invloed hebben op wat wordt doorbetaald.

Een certificaat beschermt je niet tegen een daling van de waarde van de onderneming. Gaat het slecht met de onderneming, dan kan ook je certificaat minder waard worden. De voorwaarden zijn verder van belang bij bijzondere gebeurtenissen, zoals een verkoop van de onderneming of het beëindigen van de STAK.

Veelgestelde vragen over certificaten van aandelen

Is certificering van aandelen verplicht?
Nee. Certificering is een keuze om financiële rechten en zeggenschap van elkaar te scheiden. Een onderneming hoeft haar aandelen daarvoor niet te certificeren.

Wat is een certificaat van aandelen waard?
Dat hangt af van de waarde van de onderliggende aandelen, de rechten en voorwaarden van het certificaat en de prijs die een koper wil betalen. Bij een verhandelbaar certificaat kun je naar de actuele koers kijken. Bij een niet-verhandelbaar certificaat is vaak een afzonderlijke waardering nodig.

Kun je certificaten omzetten in aandelen?
Soms. Dit heet decertificering: de certificaten verdwijnen en de onderliggende aandelen komen bij de voormalige certificaathouder terecht. Of je dit zelf kunt aanvragen, hangt af van de afspraken en voorwaarden. Het is dus geen automatisch recht.

Ontvang je met certificaten altijd dividend?
Nee. Eerst moet de onderneming dividend uitkeren. Daarna bepalen de voorwaarden hoe de STAK dat bedrag doorbetaalt aan de certificaathouders.

Voor je een certificaat koopt of ontvangt, geven vooral de administratievoorwaarden inzicht in wat je krijgt: financiële rechten, eventuele invloed en de mogelijkheden om het certificaat later weer over te dragen.