Gold miners ETF: beleggen in goudmijnen en hun risico’s

Een gold miners ETF is een beursfonds dat belegt in aandelen van goudmijnbedrijven. Je koopt daarmee geen goud, maar een mandje bedrijven waarvan de resultaten onder meer afhangen van de goudprijs, de mijnkosten en het succes van hun projecten.

Zo’n fonds kan profiteren van een hogere goudprijs, maar de koers volgt die prijs niet precies. Ook bij een stijgende goudprijs kunnen mijnbedrijven tegenvallende resultaten boeken.

Hoe werkt een gold miners ETF?

Een gold miners ETF volgt meestal een index van beursgenoteerde mijnbouwbedrijven. Die bedrijven halen goud uit de grond, ontwikkelen mijnen of zoeken naar nieuwe goudvoorraden. Sommige fondsen nemen ook bedrijven op die een deel van hun omzet uit andere metalen halen.

Met één aankoop krijg je blootstelling aan meerdere mijnbedrijven. Dat vermindert de afhankelijkheid van één onderneming, maar niet van de mijnbouwsector als geheel. Stijgen de kosten voor energie of lonen in de sector, dan kunnen meerdere bedrijven in het fonds daar tegelijk last van krijgen.

De samenstelling verschilt per fonds. Het ene fonds legt de nadruk op grote, gevestigde mijnbedrijven. Een ander neemt ook kleinere ondernemingen op die nog bezig zijn een mijn te ontwikkelen.

Waarom mijnbouwaandelen anders bewegen dan goud

De prijs die een mijnbedrijf voor zijn goud ontvangt, is maar één kant van het verhaal. Het bedrijf moet ook betalen voor personeel, energie, machines en de ontwikkeling van mijnen. Als de goudprijs stijgt terwijl die kosten gelijk blijven, kan de winst sterker stijgen dan de goudprijs zelf.

Een eenvoudig voorbeeld: stel dat een mijnbedrijf goud voor 100 euro verkoopt en daarvoor 80 euro aan kosten maakt. De winst is dan 20 euro. Stijgt de verkoopprijs naar 110 euro en blijven de kosten gelijk, dan wordt de winst 30 euro. De verkoopprijs stijgt in dit voorbeeld met 10%, maar de winst met 50%.

In de praktijk blijven kosten en productie niet vanzelf gelijk. De winst kan juist dalen door hogere kosten, een lagere productie of schulden. De aandelenkoers hangt daarnaast af van wat beleggers al verwachten. Een hogere winst betekent daarom niet automatisch een hogere ETF-koers.

Een fonds met fysiek goud of een goudproduct dat de goudprijs volgt, heeft geen bedrijfsrisico van een mijnonderneming. Een gold miners ETF heeft dat risico wel, maar kan daarnaast profiteren als mijnbedrijven meer winst maken.

Voorbeelden van gold miners ETF’s

Een voorbeeld is de VanEck Gold Miners UCITS ETF, met ISIN IE00BQQP9F84. Dit fonds volgt de MarketVector Global Gold Miners-index. Het biedt toegang tot een verzameling mijnbouwbedrijven in plaats van één afzonderlijk aandeel.

Een ander voorbeeld is de Amundi Gold Miners UCITS ETF Dist. De aanduiding “Dist” geeft aan dat het fonds inkomsten uitkeert. Dat betekent niet dat de hoogte van een uitkering vaststaat.

VanEck biedt ook een Junior Gold Miners UCITS ETF. Zo’n juniorfonds richt zich op kleinere mijnbouwbedrijven. Die kunnen harder groeien als een project slaagt, maar zijn ook kwetsbaarder als de financiering of ontwikkeling tegenvalt.

De naam van een fonds en de beurscode zijn niet altijd genoeg om het juiste product te herkennen. Er bestaat bijvoorbeeld ook een Amerikaanse VanEck Gold Miners ETF met de code GDX. Gebruik het ISIN om te zien of je naar het bedoelde fonds kijkt. De Amerikaanse variant is voor particuliere beleggers in Nederland niet bij iedere broker beschikbaar.

De belangrijkste risico’s van goudmijnfondsen

Een gold miners ETF spreidt je geld over bedrijven, maar blijft een gerichte belegging in één sector. Dit zijn de risico’s die daarbij opvallen:

  • Goudprijs: een daling van de goudprijs kan de omzet en winst van mijnbedrijven drukken.
  • Mijnkosten: duurdere energie, hogere lonen of tegenvallende productie kunnen de winst verlagen, ook als de goudprijs stijgt.
  • Bedrijfsproblemen: een ongeluk, vertraging, hoge schuld of tegenvallende goudvondst kan de waarde van een mijnbedrijf raken.
  • Landenrisico: mijnen liggen in verschillende landen. Nieuwe regels, hogere belastingen of politieke onrust kunnen gevolgen hebben voor de bedrijven.
  • Concentratie: als enkele grote bedrijven een zwaar gewicht in het fonds hebben, bepalen hun resultaten een groot deel van het rendement.
  • Valutarisico: de waarde van buitenlandse aandelen en inkomsten kan veranderen door wisselkoersen.

Junior mijnbedrijven brengen vaak extra onzekerheid mee. Een onderneming zonder draaiende mijn maakt bijvoorbeeld wel kosten, maar verdient mogelijk nog weinig of niets aan goudproductie. Zo’n fonds is daardoor niet automatisch een alternatief voor een fonds met vooral gevestigde producenten.

Waar let je op bij het vergelijken?

De naam “gold miners” vertelt niet precies welke bedrijven je koopt. Vergelijk daarom vooral de inhoud van het fonds:

  • Bedrijven en gewicht: bekijk welke mijnbedrijven erin zitten en hoeveel gewicht de grootste posities hebben.
  • Grote of kleine mijnbedrijven: een juniorfonds heeft een ander risicoprofiel dan een fonds met vooral gevestigde producenten.
  • Andere metalen: sommige bedrijven winnen naast goud ook zilver of andere grondstoffen. Daardoor is de blootstelling niet volledig op goud gericht.
  • Landen: kijk waar de bedrijven hun mijnen hebben. Dat kan iets anders zijn dan het land waar hun hoofdkantoor staat.
  • Kosten: fondskosten drukken het rendement. Daarnaast kunnen bij aankoop en verkoop kosten van je broker en een verschil tussen bied- en laatprijs gelden.
  • Uitkeren of herbeleggen: afhankelijk van de fondsvariant worden ontvangen inkomsten uitgekeerd of binnen het fonds herbelegd.

Een koers in euro’s maakt een fonds niet automatisch vrij van valutarisico. De beurs kan de ETF in euro’s noteren terwijl de onderliggende aandelen of inkomsten aan andere valuta zijn gekoppeld.

Veelgestelde vragen over een gold miners ETF

Wat is de beste gold miners ETF?
Dat hangt af van wat je zoekt. Een fonds met grote mijnbedrijven past bij een andere voorkeur dan een juniorfonds. Vergelijk de samenstelling, concentratie en kosten, in plaats van alleen naar het rendement van het afgelopen jaar te kijken.

Betaalt een gold miners ETF dividend?
Dat hangt af van de fondsvariant en de inkomsten uit de onderliggende aandelen. Een uitkerende variant kan inkomsten aan beleggers uitbetalen. Een herbeleggende variant houdt die binnen het fonds. Een uitkering is niet gegarandeerd.

Is een gold miners ETF geschikt als veilige haven?
Niet zonder meer. Hoewel goud door sommige beleggers als veilige haven wordt gezien, bestaan de bezittingen van een goudmijnfonds uit aandelen. Die kunnen sterk dalen door problemen in de sector of op de aandelenmarkt.

Wanneer is zo’n fonds minder passend?
Als je vooral de goudprijs wilt volgen en geen risico van afzonderlijke mijnbedrijven wilt lopen, geeft een goudmijnfonds je niet die zuivere blootstelling. Ook wie grote koersschommelingen moeilijk verdraagt, kan een fonds met junior mijnbedrijven minder passend vinden.

Een gold miners ETF is vooral een keuze voor de resultaten van goudmijnbedrijven, niet alleen voor de goudprijs. De grootte van de mijnbedrijven en hun gewicht in het fonds bepalen mede hoeveel risico je daarbij neemt.