Open end beleggingsfonds: zo werkt in- en uitstappen

Een open end beleggingsfonds is een fonds dat nieuwe participaties kan uitgeven als beleggers instappen en participaties kan inkopen als zij uitstappen. Het aantal participaties staat daardoor niet vast. De prijs hangt meestal af van de waarde van de beleggingen in het fonds, met eventuele kosten voor aankoop of verkoop.

Hoe werkt een open end beleggingsfonds?

Koop je een participatie, dan wordt je geld samen met dat van andere deelnemers belegd. Bij een open fonds kunnen nieuwe beleggers doorgaans instappen zonder dat een bestaande deelnemer zijn participatie hoeft te verkopen. Het fonds kan namelijk nieuwe participaties aanmaken.

Wil je uitstappen, dan kan het fonds je participaties inkopen en intrekken. Om de verkoop te betalen, gebruikt het fonds beschikbaar geld of verkoopt het beleggingen. In- en uitstappen verloopt volgens de voorwaarden van het fonds, dus niet altijd direct op het moment dat je een opdracht geeft.

Hoe wordt de prijs van een participatie bepaald?

De basis voor de prijs is meestal de intrinsieke waarde per participatie. Dat is de waarde van alle beleggingen en andere bezittingen van het fonds, min de schulden, gedeeld door het aantal uitstaande participaties.

Een eenvoudig voorbeeld: stel dat de bezittingen na aftrek van schulden € 1.000 waard zijn en dat er 100 participaties uitstaan. Dan is de intrinsieke waarde € 10 per participatie. Stijgt of daalt de waarde van de beleggingen, dan verandert ook die prijs.

De prijs waartegen je koopt of verkoopt, kan afwijken van deze waarde. Een fonds kan bijvoorbeeld een opslag bij aankoop of een afslag bij verkoop rekenen. Die kan bedoeld zijn om de kosten van het aan- of verkopen van beleggingen op te vangen.

Wanneer wordt je opdracht uitgevoerd?

Veel open fondsen bepalen hun prijs op vaste momenten. Geef je een aankoop- of verkoopopdracht, dan weet je daardoor niet altijd meteen welke prijs je krijgt. Ook kan een opdracht na een bepaalde sluitingstijd pas bij het volgende handelsmoment worden verwerkt.

Staat het fonds aan de beurs genoteerd, dan kun je mogelijk via de beurs handelen. De beursprijs kan afwijken van de intrinsieke waarde. Ook is er vaak een verschil tussen de koop- en verkoopprijs.

Na een verkoop duurt het meestal nog enige tijd voordat het geld beschikbaar is. De handelsfrequentie en de afwikkelingstijd verschillen per fonds.

Voordelen en beperkingen van een open fonds

Het voordeel van een open structuur is dat je meestal op vaste momenten kunt instappen of uitstappen, zonder zelf een andere belegger te hoeven zoeken. Het fonds kan zich aanpassen aan de vraag door participaties uit te geven of in te kopen.

Die mogelijkheid is geen garantie dat je altijd direct bij je geld kunt. Bij uitzonderlijke omstandigheden kan een fonds de handel tijdelijk opschorten. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als het fonds zijn beleggingen niet goed kan waarderen of niet snel genoeg kan verkopen. Ook kun je bij uitstappen minder terugkrijgen dan je hebt ingelegd.

De fondsvoorwaarden laten zien wanneer je een opdracht kunt plaatsen, welke prijs wordt gebruikt en welke kosten bij in- en uitstappen gelden. Juist die regels bepalen hoe makkelijk je jouw participaties in de praktijk kunt verkopen.