Cryptomunten: soorten, koersen en risico’s uitgelegd

Cryptomunten zijn digitale bezittingen die je kunt versturen, ontvangen en verhandelen via een digitaal netwerk. Bitcoin en ether zijn bekende voorbeelden. Sommige munten zijn bedoeld voor betalingen, terwijl andere nodig zijn om toepassingen op een blockchain te gebruiken.

De koersen kunnen sterk stijgen en dalen. Wie cryptomunten koopt, kan winst maken, maar ook de hele inleg verliezen. Het helpt daarom om eerst te begrijpen wat een munt doet en welke risico’s erbij horen.

Hoe werken cryptomunten?

Veel cryptomunten gebruiken een blockchain: een digitaal register waarin transacties worden vastgelegd. Computers in het netwerk controleren volgens afgesproken regels of transacties geldig zijn. Daardoor is niet bij iedere transactie een bank nodig als tussenpersoon.

Bij Bitcoin gebruiken miners rekenkracht om het netwerk te beveiligen. Ethereum werkt anders: daar zetten validators ether vast om mee te helpen bij het controleren van transacties. Voor het gebruik van een netwerk betaal je meestal transactiekosten, vaak in de munt die bij dat netwerk hoort.

Transacties op een openbare blockchain zijn vaak voor iedereen te bekijken. Een adres is niet automatisch gekoppeld aan je naam, maar dat maakt een transactie niet volledig anoniem.

Welke soorten cryptomunten zijn er?

De naam cryptomunten wordt vaak gebruikt voor verschillende soorten digitale bezittingen. Ze hebben niet allemaal hetzelfde doel. Dit zijn de belangrijkste groepen:

• Bitcoin: wordt gebruikt om waarde te bewaren of over te dragen. Het maximale aanbod is vastgelegd op 21 miljoen bitcoin. Dat beperkte aanbod garandeert geen waardestijging.
• Munten van toepassingsnetwerken: ether (ETH) hoort bij Ethereum. Je gebruikt ETH onder meer om transactiekosten te betalen op een netwerk waarop digitale toepassingen draaien.
• Stablecoins: proberen een vaste waarde te volgen, bijvoorbeeld die van de Amerikaanse dollar. De koers kan toch afwijken en je loopt risico als de uitgever of de dekking problemen krijgt.
• DeFi-tokens: horen bij digitale financiële toepassingen, zoals platforms voor lenen en handelen. Een token kan bijvoorbeeld stemrecht geven over wijzigingen in een toepassing.
• Memecoins: ontlenen hun bekendheid vaak aan een internetgrap of een groep aanhangers. De waarde hangt soms vooral af van aandacht en speculatie.

Een munt kan in meer dan één groep passen. De functie van een netwerk betekent ook niet automatisch dat de bijbehorende munt in waarde stijgt.

Wat is het verschil tussen een coin en een token?

Een coin is de eigen munt van een blockchain. Bitcoin is bijvoorbeeld de munt van het Bitcoin-netwerk en ether die van Ethereum. Een token wordt meestal gemaakt op een bestaande blockchain, zonder een eigen netwerk op te zetten.

Tokens kunnen verschillende functies hebben. Sommige geven toegang tot een dienst, andere geven stemrecht over een project. Een token met stemrecht geeft je niet automatisch recht op winst, zoals een aandeel dat soms wel doet.

Zo lees je de koers van cryptomunten

De koers laat zien tegen welke prijs een munt wordt verhandeld. Die prijs ontstaat door vraag en aanbod en kan per handelsplatform iets verschillen. Cryptokoersen veranderen voortdurend, ook buiten de openingstijden van gewone beurzen.

Bij het vergelijken van munten zijn naast de prijs deze gegevens nuttig:

• Marktkapitalisatie: de prijs van één munt vermenigvuldigd met het aantal munten in omloop. Dit helpt om de omvang van munten te vergelijken, maar is niet hetzelfde als het bedrag dat beleggers samen hebben ingelegd.
• Handelsvolume: de waarde van de transacties in een bepaalde periode. Bij weinig handel kan het lastiger zijn om tegen de gewenste prijs te kopen of verkopen.
• Aanbod: het aantal munten dat al in omloop is en de manier waarop er eventueel nieuwe bijkomen. Extra aanbod kan invloed hebben op de prijs.
• Koersgrafiek: laat zien hoe de prijs zich eerder ontwikkelde. Een stijging of daling in het verleden voorspelt niet wat er hierna gebeurt.

Een lage prijs per munt betekent niet dat een cryptomunt goedkoop is. Daarvoor moet je ook weten hoeveel munten er bestaan en waarvoor ze worden gebruikt.

Hoe koop je cryptomunten?

Je kunt cryptovaluta kopen via een aanbieder of handelsplatform. Daar maak je een account aan, doorloop je meestal een identiteitscontrole en stort je geld. Vervolgens kies je een munt en plaats je een koopopdracht. Je hoeft vaak geen hele munt te kopen: een deel van een bitcoin is ook mogelijk.

De kosten bestaan niet alleen uit de zichtbare transactievergoeding. Er kan ook verschil zitten tussen de koopprijs en verkoopprijs. Dat prijsverschil heet de spread. Bij een kleine aankoop kunnen kosten relatief zwaar meetellen.

Na aankoop kun je de munten bij de aanbieder laten staan of zelf beheren. Laat je ze staan, dan ben je afhankelijk van die partij voor toegang tot je bezit. Bij eigen beheer ben je zelf verantwoordelijk voor de toegang en de beveiliging. Een fout bij het versturen is vaak niet terug te draaien.

De grootste risico’s van cryptomunten

Het bekendste risico is de koers. De waarde kan in korte tijd sterk bewegen, zonder dat duidelijk is wanneer die herstelt. Een munt kan ook vrijwel waardeloos worden, bijvoorbeeld als een project stopt of beleggers hun interesse verliezen.

Daarnaast zijn er risico’s die per munt of dienst verschillen:

• Fraude: nepwebsites, valse berichten en beloften van gegarandeerde winst kunnen bedoeld zijn om geld of toegangsgegevens te stelen.
• Technische fouten: fouten in digitale programma’s kunnen ertoe leiden dat tegoeden verdwijnen of tijdelijk vaststaan.
• Problemen bij een aanbieder: bij een hack, faillissement of blokkade kun je mogelijk niet meer bij je cryptomunten.
• Beperkte verhandelbaarheid: vooral bij kleine munten is er soms weinig vraag, waardoor verkopen lastig kan zijn.

Een hoog voorgespiegeld rendement is geen bewijs dat een munt veilig is. Geld dat je binnenkort nodig hebt voor vaste uitgaven of een financiële buffer, is daarom niet geschikt om in crypto te steken.

Cryptomunten en de Belastingdienst

In Nederland moet je cryptobezit doorgaans opgeven bij je belastingaangifte. Voor bezit in box 3 is de waarde op de peildatum van belang. Bewaar daarom een overzicht van je bezittingen en hun waarde, ook als ze bij verschillende aanbieders staan.

De Belastingdienst kan informatie over cryptobezit ontvangen of opvragen. Openbare transacties op een blockchain kunnen soms ook aan personen worden gekoppeld. Ga er dus niet van uit dat crypto buiten beeld blijft. De regels voor je aangifte kunnen veranderen; gebruik bij het invullen de actuele uitleg van de Belastingdienst.

Veelgestelde vragen over cryptomunten

Is het nog verstandig om bitcoin te kopen?
Dat hangt af van je financiële situatie en hoeveel verlies je kunt dragen. Bitcoin is bekend, maar blijft een risicovolle aankoop. Er is geen zekerheid dat de koers stijgt.

Kun je rijk worden met crypto?
Dat is mogelijk als een munt flink in waarde stijgt en je op tijd verkoopt. Het omgekeerde kan ook: bij een sterke daling of een mislukt project kun je veel geld verliezen. Eerdere winsten van anderen geven geen zekerheid voor jouw aankoop.

Hoeveel mensen hebben een hele bitcoin?
Dat is niet betrouwbaar vast te stellen op basis van openbare adressen. Eén persoon kan meerdere adressen hebben en één adres kan tegoeden van meerdere klanten bevatten. Je hoeft geen hele bitcoin te bezitten om mee te doen.

Zijn cryptomunten hetzelfde als aandelen?
Nee. Een aandeel geeft je een eigendomsbelang in een onderneming. Een cryptomunt geeft meestal geen eigendom in een bedrijf en ook geen automatisch recht op een deel van de winst.

Begin bij een munt die je begrijpt en bepaal vooraf welk bedrag je kunt missen. Kijk daarbij niet alleen naar de koers, maar ook naar de functie van de munt, het aanbod en de risico’s van de aanbieder.